SAKSI BİTKİLERİ
Çocukluk hatıralarımızda yer alan fesleğen,ıtır,küpe çiçekleri, pencerelerden
salkım salkım sarkan karanfiller veya sakız sardunyalarını artık pek göremiyoruz
ama geniş bir kullanım alanı bulması yüzünden saksı bitkileri günümüzde de
rağbet görüyor. . Balkon, teras veya pencere önünde yetiştirdiğimiz çiçekler
bahçe hasretini bir nebze azalttığı gibi evimizin güzelliğine katkıda
bulunuyor. Tercihimiz ister hevesle aldığımız bir saksı fesleğen isterse teras
dolusu kalıcı bitkiler olsun hayatımıza bir renk getirerek bizi tabiata
yaklaştırıyor.
Saksı bitkileri deyince aklımıza hep klasik çiçekler gelir. Oysa saksıda
yetişebilen bitkiler tahmin edemiyeceğimiz çeşitliliktedir. Her geçen gün bahçe
bitkilerinin saksıda yetiştirmeye uygun boyutta olanları üretiliyor. Doğru
saksı,uygun toprak seçimi ve uygun bir ortam ve bakım sağlamak kaydıyla
meyve,sebze, herdem yeşil veya yaprak döken birçok çalı ve sarmaşık cinsini
balkonumuzda yetiştirmek mümkün.
Saksı bitkileri bahçe düzenlemesinde de hatırı sayılır bir yere sahiptir.
Bahçemizin toprağı bazı bitkilere uygun olmayabilir. Bu türleri uygun toprak
kullanarak saksıda yetiştirebiliriz. Hassas çiçekleri veya kışın kapalı yerde
korunması gereken kalıcı bitkileri bahçe olsa bile saksıda yetiştirmek daha iyi
olur..
SAKSI SEÇİMİ
Saksı seçimi önemlidir. Toprak saksıların iyi özellikleri tabii manzarası ve
gözenekli olması sebebiyle toprağın aşırı su tutmasını önlemesidir. Sukulent ve
kaktüs türleri için çok iyidir. Ancak hafif ve kolay kırılmayan plastik
saksıları şahsen daha kullanışlı buluyorum.
Pencere önü veya balkon demirlerine monte edilecek saksılar emniyetli olmalı,
sulama sırasında da problem çıkarmamalıdır. Duvarlara takılabilecek çiçeklikler
ve askılı saksılar yer kazandırması açısından iyidir. Büyük ve kalıcı bitki
dikilecek saksıların plastik olması daha uygundur.. Böylece yer değiştirme
gerektiğinde fazla zorluk çıkmaz.
Saksı seçilirken büyüklüğünün dikilecek bitkiye uygun olmasına dikkat
edilmelidir. Sığ olanlar daha çok kısa köklü mevsimlik çiçeklere uygundur.
Özellikle çalı türü kalıcı bitkilerde büyük saksı kullanmak gerekir.
TOPRAK SEÇİMİ
Saksılarda bahçe toprağı kullanılmamalıdır. Hazır dış mekan toprak karışımları
steril ve hafif olmaları açısından çok uygundur. İyice çürümüş bahçe kompostu da
biraz iyi toprak ve kum karıştırılarak saksılarda kullanılabilir. Kaktüs
cinsleri fazla kumlu, asitli toprak seven bitkiler ise humuslu toprağa dikilir.
Saksı bitkileri topraktaki besin maddelerini kısa sürede tüketirler. Bu yüzden
dikimden 6-8 hafta sonra besin verilmeye başlanmalıdır. Kalıcı bitkilerde uzun
etkili granül veya çubuk gübreler ayda bir verilir. Mevsimlik türleri ise 2
haftada bir suda eriyen bir gübre ile sulamak daha uygundur. Bu besinler
bitkinin cinsine göre seçilir. Özellikle mevsimlik çiçeklerde aşırı besin
vermemeğe dikkat edilir.
Kalıcı bitkilerde saksı değiştirilmiyorsa ilkbaharda gübre takviyesi yapılır.
Üst toprak köklere zarar vermeden 2-3 cm. kazınarak alınır. Yerine eski gübre
ile karıştırılmış taze toprak ilave edilir. Hazır bio gübreler de bu iş için
uygundur.
(Yukarıdaki
fotoğraflarda torfun çözülme aşamaları görülüyor.)
HİNDİSTAN CEVİZİ
TORFU
Bahçe
merkezlerinde tuğla gibi sıkıştırılmış hindistan cevizi lifleri
satılıyor. Her kalıbı derin bir kapta 4 litre suyla ıslatıp
bekletiyorsunuz. Bir müddet sonra çözülerek hacmi 7-8 kat büyüyor.
Gayet hafif ve mükemmel bir torf haline geliyor. Bu torf
ekilecek bitkinin cinsine göre sıvı besin takviyesi yapılarak bir
çok bitkide kullanılabilir. Tohum ekiminde veya fidelerin
şaşırtılmasında hafif oluşu ile çabucak filizlenmeyi ve köklenmeyi
sağlar.
Topraksız torf
gerektiren bromeliad ve orkide çeşitlerinde kullanılabilir. Diğer iç ve dış
mekan bitkilerinde tek başına veya topraklı torflarla karıştırılarak
kullanılabilir. Yalnız böyle hafif torfların çok iyi drene oldukları için daha
sık sulama ve dolayısı ile besin takviyesi gerektirdiği unutulmamalıdır.
SULAMA
Sulama saksı bitkileri için önemlidir. Her bitki su ihtiyacına göre düzenli
sulanır. Yalnız aşırı sulama topraktaki besin maddelerinin akıp gitmesine sebep
olur. Su verildiği zaman alttaki drenaj deliğinden hafifçe sızması yeterlidir.
Sardunya, sukulent denilen yaprakları etli bitkiler ve kaktüs cinslerine
toprakları hafifçe kurumadan su verilmemelidir.
Dikim sırasında saksı diplerine 1 cm kalınlığında çakıl veya kırık tuğla
parçaları konarak drenaj sağlanmalıdır.
Sulama sabah güneş çıkmadan veya akşam üstü yapılır. Çok soğuk su iyi değildir.
BİTKİ
PROBLEMLERİ VE ÇARELERİ
Bitkiler ışık isteklerine göre doğru yerleştirilmelidir. Güneş seven çiçekler
gölgede açmaz. Gölge sevenler ise güneşli yerde kavrulur ve çabucak ölür.
Fazla
rüzgâr da bitkileri rahatsız eder.
Saksı bitkilerinde aşırı sulama sebebiyle çürüme problemi sık görülür.
Mantar ve böcekler saksı bitkilerinde de görülür. Hastalık fark edildiği anda
ilaç yapılmalıdır.
Tırtıl ve salyangozlar elle toplanıp yokedilir.
Karıncalar bitkilere çok zarar verir. Görüldüğü zaman granül şeklinde
satılan karınca ilacı az miktarda saksı toprağına serpilir.
Beyaz sinek özellikle sardunya, cam güzeli, begonya ve küpe çiçeklerine musallat
olur.Mücadelesi zordur. Görüldüğü anda ilaç yapılır ve kurtulana kadar üç günde
bir tekrarlanır.
Yaprak bitleri (aphid),kabuklu(scale) ve unlu bitler(mealybug) için ev yapımı
karışımlar da çok etkilidir. (Bakınız:
EV YAPIMI İLAÇLAR)
ALINACAK TEDBİRLER:
Steril toprak kullanmalı, eski saksılara dikim yapılmadan önce sıcak suyla iyice
yıkamalıdır.
Satın alırken sağlam bitkiler seçilmeli,güvenilir yerlerden alışveriş
edilmelidir.
Hastalığa zemin hazırlamaması için bitkilerin solmuş çiçekleri, kuru yaprakları
düzenli temizlenir.
Saksılarda çıkan otlar derhal temizlenmeli, toprakta kuru yaprak vs.
bırakılmamalıdır.
Hastalıklı bitkiler sağlam olanlardan uzaklaştırılır ve ilaçlanır. Düzelmezse
yokedilir. Toprağı yeniden kullanılmaz.
Havadar mekan, düzenli
bakım ve besleme hastalıkları azaltır.